Algemene uitkering mei- en septembercirculaire - Onvermijdelijk
Lasten / Baten: N 1.653 in 2023, V 2.580 in 2024, V 2.061 in 2025, V 1.564 in 2026 en N 2.707 / V 4.235 in 2027 en N 5.250 / V 6.923 vanaf 2028
Kasstroom: N 1.653 in 2023, V 2.580 in 2024, V 2.061 in 2025, V 1.564 in 2026 en V 1.528 in 2027 en V 1.673 vanaf 2028
In deze najaarsnota verwerken wij, zoals gebruikelijk, de Septembercirculaire van het gemeentefonds. Ook verwerken wij de jaarschijf 2023 van de Meicirculaire, terwijl de overige jaren in de Begroting 2024 zijn verwerkt.
Meicirculaire
Met de collegebrief 2023/084 bent u geïnformeerd over de mutaties in de meicirculaire.
Accresontwikkeling
Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging (LPO) en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres.
Ontwikkeling uitkeringsfactor
De berekening van de algemene uitkering bestaat uit een vermenigvuldiging van het aantal eenheden van alle maatstaven met het bij behorende gewicht per maatstaf. De som van deze producten wordt de uitkeringsbasis genoemd. Deze mutatie heeft te maken met het aanpassen van de basisgegevens van de verschillende maatstaven binnen het gemeentefonds.
Hoeveelheidsverschillen
De aantallen woningen zijn in de berekening van de meicirculaire 2023 aangepast aan de meest recente woningbouwmonitor. De maatstaf woningruimten heeft een belangrijk effect op de hoogte van de totale algemene uitkering. Door het verschuiven van de aantallen gerealiseerde woningen daalt de algemene uitkering in 2023.
Flankerend beleid energiearmoede
Het kabinet stelt in totaal € 200 miljoen incidenteel voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Van dit bedrag wordt in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Voor Capelle aan de IJssel is dat in 2023 een eenmalig V 217.
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden
Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt € 40 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. Voor Capelle aan den IJssel is dat in 2023 eenmalig V 173.
Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+
Met ingang van 1 januari 2023 is de Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering. In de meicirculaire 2023 wordt voor Voogdij 18+ voor de periode 2023 tot en met 2025 eenmalig een loon- en prijsbijstelling toegekend. Voor Capelle aan den IJssel is dat voor 2023 een V 198, voor 2024 V 203 en voor 2025 V 198.
Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU)
Op 8 februari 2023 is de Regeling specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 (SPUK-SGCS, ook wel ‘brede SPUK”) gepubliceerd. Voor de bestaande Brede Regeling Combinatiefuncties betekent dit een wijziging van het type uitkering van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering. Vanwege deze wijziging is in de meicirculaire 2023 de decentralisatie-uitkering Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches met ingang van uitkeringsjaar 2023 vervallen. De inkomensoverdracht vindt niet meer plaats via het gemeentefonds, maar zal via de specifieke uitkering plaatsvinden. Het nadeel van N 192 voor Capelle aan den IJssel is al verwerkt in de Voorjaarsnota 2023.
Participatie (IU)
De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2023 (€ 114,97 miljoen in 2023, aflopend naar € 95,96 miljoen in 2028). Voor Capelle aan den IJssel is dat vanaf 2023 structureel V 475.
Septembercirculaire
Met de collegebrief 2023/125 bent u geïnformeerd over de mutaties in de septembercirculaire. Hierin werden beschikbare middelen voor taakmutaties nog even 'gereserveerd'. Deze taakmutaties zijn in deze najaarsnota beoordeeld: de beschikbare middelen komen allemaal ten gunste van het begrotingssaldo.
Algemeen
Het accres is gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. Deze circulaire bevat informatie over de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2027 en een actualisatie van het LPO-accres op basis van de Miljoenennota 2024.
Volumeaccres
Sinds de meicirculaire 2022 is het volume deel bevroren tot en met 2025. Vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek heeft het kabinet eenmalig € 1 miljard extra beschikbaar gesteld in 2026. Het volumedeel staat hierdoor vast tot en met 2026. Bij de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk is dit bedrag vanaf 2027 structureel gemaakt en is besloten de volumeontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. De nieuwe financieringssystematiek is, zoals aangekondigd in meicirculaire 2023, in de Miljoenennota 2024 uitgewerkt. De indexatie voor het volumedeel wordt vanaf 2027 gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).
De VNG heeft in de ledenbrief van 17 mei 2023 aangegeven dat er geen bestuurlijke besluitvorming tussen de VNG en het kabinet heeft plaatsgevonden over de nieuwe methode voor de volumeontwikkeling. Verder verwacht de VNG dat er gemeentelijke kosten zijn die harder stijgen dan de historische ontwikkeling van het bbp, zoals bijvoorbeeld voor de zorgtaken door een toename van het aantal ouderen. Het volumeaccres, zoals opgenomen in de septembercirculaire 2023, bedraagt voor de gemeente Capelle aan den IJssel voor 2027 € 2,7 miljoen en voor 2028 € 5,25 miljoen. Om voor de lastenkant van de begroting voldoende rekening te houden met een stijging van de kosten van voorzieningen stellen we, mede op basis van het advies van Inergy, voor het volumeaccres V 2.707 voor 2027 en V 5.250 2028 en verder vooralsnog te reserveren en hiervoor een stelpost op te nemen.
LPO-accres
Voor het LPO accres geschiedt de index voor loon-prijsontwikkeling voor de jaren tot en met 2026 op basis van de CPB-raming van de loonvoet sector overheid, index materiele overheidsconsumptie en overheidsinvesteringen. Hierbij wordt een verdeling van 60% loonontwikkeling, 20% consumptie en 20% investeringen aangehouden. Vanaf 2027 volgt de indexatie voor inflatie de prijs bbp van het lopend jaar. Voor Capelle aan den IJssel in 2024 V 1.659 aflopend tot V 285 in 2028 e.v.
Nominale ontwikkeling
Wij stellen onze begroting op basis van “constante prijzen” op. De circulaires geven echter bedragen op in “lopende prijzen”. Dat betekent dat wij de “lopende prijzen” (denk aan met een index van 3%: 100 in 2024, 103 in 2025, 106 in 2026, 109 in 2027, 113 in 2028 etc.) in de latere jaren moeten “terugrekenen” met bepaalde indexatiepercentages naar alleen het prijspeil van 2024. Daarbij geldt dat hoe hoger de gebruikte indexatiepercentages zijn, hoe lager de bedragen op constante prijzen worden. Door een vanaf 2025 iets dalende loon-en prijsindex in de septembercirculaire 2023 ten opzichte van de gebruikte indexatiepercentages in de meicirculaire 2023 worden de bedragen voor ons nu voordeliger. Voor ons betekent dat in 2025 V 228 oplopend tot V 1.253 in 2028 en verder.
Voorschot BCF-plafond 2023
Het BCF-plafond bedraagt € 3,9 miljard voor gemeenten in 2023. Als de gezamenlijke declaraties onder het plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een uitname. Het plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage.
Door de bevriezing van het volume accres in 2023 tot en met 2025 is het plafond in die jaren ook gefixeerd. In het systeem is opgenomen dat jaarlijks bij de septembercirculaire een voorschot wordt verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire volgend op het kalenderjaar volgt dan de afrekening. In deze circulaire bedraagt het voorschot voor het jaar 2023 € 359 miljoen, dat wordt verrekend via de uitkeringsbasis. In de meicirculaire 2024 vindt de afrekening plaats. Voor Capelle aan den IJssel in 2023 een V 1.377. Hiertegenover staat de hiervoor eerder opgenomen stelpost van N 1.200, per saldo V 177.
Financieringssystematiek deel BCF
In de meicirculaire 2023 is een structurele rijksbijdrage vanaf 2027 van € 1 miljard beschikbaar gesteld. In de septembercirculaire 2023, wordt van dit bedrag nog een deel in het BTW compensatiefonds (BCF) gestort. Per saldo blijft via de algemene uitkering € 924 miljoen beschikbaar en wordt € 76 miljoen aan het BTW compensatiefonds toegevoegd. Voor Capelle aan den IJssel in 2027 N 294 en vanaf 2028 N 296. Hiertegenover staat de eerder opgenomen stelpost hiervoor van V 293, per saldo neutraal.
Hoeveelheidsverschillen
Er is in de septembercirculaire sprake is van een positief hoeveelheidsverschil voor 2023 en verder. Dit heeft te maken met de nieuwe maatstaven van het verdeelmodel per 1 januari 2023. Vanuit de gemeente en vanuit het ministerie van BZK zijn de aantallen geactualiseerd van de bijstandsontvangers, inwoners 75+ met drempel, regionale en landelijke centrumfunctie. Het leidt tot een positief hoeveelheidsverschil van V 1.347 in 2023 wat vanaf 2024 en verder lager uitpakt.
Ontwikkeling uitkeringsbasis
De berekening van de algemene uitkering bestaat uit de vermenigvuldiging van het aantal eenheden van alle maatstaven met het bijbehorende gewicht per maatstaf. De som van deze producten wordt de uitkeringsbasis genoemd. Deze mutatie heeft te maken met het aanpassen van de basisgegevens van de verschillende maatstaven binnen het gemeentefonds (hogere maatstaven maal gewicht leidt tot lagere uitkeringsbasis).
Bijzondere bijstand en vroegsignalering
De grootste taakmutatie betreft de bijzondere bijstand en vroegsignalering. Het kabinet stelt in totaal € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Voor 2024 wordt in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld. Voor Capelle aan den IJssel is dat voor 2024 V 212.
Jeugdzorg loon- en prijsbijstelling
In de meicirculaire 2023 is de loon- en prijsbijstelling 2023 voor jeugdzorg, voor zover deze betrekking heeft op de reserveringen voor jeugdzorg op de rijksbegroting, aan het gemeentefonds toegevoegd voor de jaren 2024 en 2025. In deze circulaire worden alsnog de middelen voor de loon- en prijsbijstelling 2022 over de reserveringen jeugdzorg op de rijksbegroting toegekend. Voor Capelle aan den IJssel is dat voor 2024 V 176 en 2025 V 101.
Stelpost middelen Jeugdzorg
Het Rijk en de VNG hebben 18 april 2023 een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd. In de meicirculaire 2023 zijn voor 2026 en verder middelen beschikbaar gesteld. Op deze middelen wordt een korting toegepast waarmee aan het Ministerie van VWS uitvoeringsmiddelen zijn toegekend. Voor Capelle aan den IJssel voor 2026 N 243, 2027 N 278 en N 132 voor 2028 e.v..
Stelpost volume accres vanaf 2027 e.v.
Wij nemen een stelpost op voor volume accres: N 2.707 voor 2027 en N 5.250 voor 2028 en verder. Zie hiervoor het onderdeel volume accres met daarin het voorstel het volume accres vooralsnog te reserveren.
Slot
Wij merken weer hoe de algemene uitkering fluctueert en mede afhankelijk is van de hoeveelheidsmaatstaven (zie hoeveelheidsverschillen). Bij de in de Begroting 2024 opgenomen onderzoeksopdracht 11 ‘Toename aantal woningen en verwerking daarvan in de algemene uitkering’ worden dan ook alle onderdelen van de algemene uitkering betrokken.
Wij stellen u voor de baten in de begroting te verlagen met N 1.653 in 2023 en te verhogen met V 2.580 in 2024, V 2.061 in 2025, V 1.564 in 2026, V 4.235 in 2027 en V 6.923 vanaf 2028 en de lasten in de begroting te verhogen met N 2.707 in 2027 en N 5.250 vanaf 2028.